تحریم و FATF پیش روی فروش نفت


در گفت‌وگو با ویدئوخبر – نرسی قربان، کارشناس حوزه انرژی، درباره یکی از عناوین اصلی در برنامه پیشنهادی وزارت نفت، یعنی تهاتر نفت با کالا و سرمایه گفت: به صورت کلی اگر بتوانیم از تهاتر اجتناب کنیم و نفت را در بازارهای آزاد بفروشیم، بهای آن را دریافت کنیم و شرایط سیاسی لازم برای خروج از تحریم و انجام تجارت را فراهم کنیم، شفافیت بیشتری وجود خواهد داشت و احتمالا منافع اقتصادی آن هم بیشتر خواهد بود.

نرسی قربان – کارشناس حوزه انرژی

پیش از این هم در سال ۲۰۱۴ صحبت‌هایی درباره تهاتر نفت در برابر کالا مطرح و همان موقع تکذیب شد. هدف احتمالی این تهاتر روسیه و حجم آن را گسترده تخمین زده بودند. آیا عملا انجام تهاتر امکان‌پذیر است و مقصدهای احتمالی آن چه کشورهایی خواهند بود؟

درباره توافق قبلی که انجام نشد صحبتی ندارم. تهاتر نفت با کشورهایی که تقاضا برای نفت زیاد دارد مثل چین یا کشورهای اروپایی و دیگر مقصدهایی که تقاضای نفت دارند قابل قبول است. اما روسیه همواره خودش صادرکننده نفت بوده، سوالی که همان موقع هم مطرح بوده این است که: «چرا باید با روسیه نفت تهاتر کرد؟» چرا که در اینصورت تمام بازار نفت ایران دست روسیه می‌افتد.

آلترناتیو تهاتر نفت چیست؟
اگر ایران در حوزه معاملات نفتی تعامل خود را با دنیا داشته باشد، تحریم نباشد، از لحاظ تصویب FATF هم مشکلی وجود نداشته باشد آن موقع نیازی به تهاتر وجود ندارد. نفت به راحتی فروش می‌رود، پول آن را دریافت می‌شود و تجارت هم انجام خواهد شد.

آیا تهاتر نفت با کالا یا سرمایه عملا امکان‌پذیر است؟

در حال حاضر موارد مشخصی نظیر تعامل‌های بین‌المللی ، تحریم و FATF پیش روی فروش نفت قرار دارد. این مسائل تا مقداری سیاسی هستند، مسئله تهاتر هم قابلیت سیاسی بودن دارد و همه جوانب مطرح درباره فروش یا تهاتر نفت اقتصادی نیست.

آیا تهاتر برای ایران ایده‌آل است و می‌تواند جایگزین فروش باشد؟

در کل تهاتر در فضای شفاف جریان ندارد. اولین سوال‌هایی که مطرح می‌شود و باید به آنها پاسخ داد این است که قیمت نفت کشور مبدا و قیمت کالاهایی که از کشورهای طرف تهاتر دریافت می‌شود چقدر است. پاسخی برای این سوالها وجود ندارد و در نهایت شفافیت هم وجود نخواهد داشت.

امکان عملیاتی مناسب برای ایران وجود دارد و کشورهایی که به لحاظ سیاسی امکان و انگیزه لازم را دارند اقدام به انجام تهاتر می‌کنند. اما اینکه در شرایط سیاسی فعلی آیا انجام این کار ایده‌آل خواهد بود؟ پاسخ من خیر است. برای کشور صادرکننده نفت تهاتر کار ایده‌آلی نیست. کشورهای وارد کننده هم به سبب آنکه نفت را از کشورهای مختلفی خریداری می‌کنند ممکن است به هر قیمتی تن به تهاتر کالا یا سرمایه خود با نفت ندهند.

چه تمایزی بین تهاتر نفت با کالا یا تهاتر نفت با سرمایه وجود دارد؟

در هر یک از دو گزینه شرایط متفاوت و منحصر به خودش را دارد. در ارتباط با تهاتر نفت با سرمایه، حتما چنین قراردادهایی باید در فرمت درازمدت تهیه شود. سرمایه شبیه به کالا نیست که جنبه مصرفی کوتاه مدت هم داشته باشد. زمینه‌های مورد نیاز سرمایه‌گذاری و مدت زمان لازم برای هر کدام تعیین کننده هستند که چه سرمایه‌گذاری باید در برابر نفت انتخاب شود. بنابراین تهاتر نفت با سرمایه قاعدتا در قالب یک قرارداد درازمدت خواهد بود.

به صورت کلی اگر بتوانیم از تهاتر اجتناب کنیم و نفت را در بازارهای آزاد بفروشیم، بهای آن را دریافت کنیم و شرایط سیاسی لازم برای خروج از تحریم و تجارت را فراهم کنیم، شفافیت بیشتری وجود خواهد داشت و احتمالا منافع اقتصادی آن هم بیشتر خواهد بود.