یکشنبه / ۱۸ مرداد / ۱۴۰۵ Sunday / 9 August / 2026
×
هنریک مجنونیان از تأثیرگذارترین پژوهشگران محیط زیست ایران بود؛ استادی که با کتاب‌ها و پژوهش‌های خود، مسیر آموزش و حفاظت از طبیعت را متحول کرد. نگاهی به زندگی، فعالیت‌ها و مهم‌ترین آثار این چهره ماندگار را در این گزارش بخوانید.
هنریک مجنونیان چگونه به مرجع آموزش و حفاظت محیط زیست ایران تبدیل شد؟

هنریک مجنونیان؛ پژوهشگری که ادبیات محیط زیست ایران را متحول کرد

به گزارش ویدئوخبر، هنریک مجنونیان، نویسنده، مترجم، پژوهشگر و استاد دانشگاه، یکی از چهره‌های اثرگذار محیط زیست ایران به شمار می‌رود. او با تألیف و ترجمه ده‌ها کتاب تخصصی، مفاهیم نوین حفاظت از محیط زیست، ارزیابی اکوسیستم‌ها و مدیریت مناطق حفاظت‌شده را وارد ادبیات علمی کشور کرد. آثار او همچنان از منابع اصلی آموزش در دانشگاه‌های ایران محسوب می‌شوند.

مجنونیان سال ۱۳۳۰ در ارومیه متولد شد. پس از پایان تحصیلات متوسطه، وارد دانشکده منابع طبیعی کرج شد و تا مقطع کارشناسی ارشد در همین رشته ادامه تحصیل داد. او از میانه دهه ۱۳۵۰ فعالیت آموزشی خود را آغاز کرد و هم‌زمان در سازمان حفاظت محیط زیست نیز مسئولیت‌های کارشناسی و اجرایی بر عهده داشت.

این پژوهشگر در توسعه شبکه مناطق حفاظت‌شده کشور، تدوین راهبردهای مدیریت پارک‌های ملی، حفاظت از تنوع زیستی و تهیه دستورالعمل‌های مرتبط با اکوسیستم‌های خشکی، ساحلی و دریایی نقش مؤثری ایفا کرد. بسیاری از سیاست‌ها و شیوه‌های مدیریتی که امروز در حوزه حفاظت از طبیعت مورد استفاده قرار می‌گیرند، حاصل فعالیت‌های علمی و اجرایی او هستند.

علاوه بر فعالیت‌های پژوهشی، مجنونیان سال‌ها در دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی کشور تدریس کرد و نسل‌های متعددی از کارشناسان و مدیران حوزه محیط زیست را آموزش داد. بسیاری از شاگردان او امروز در سازمان‌های اجرایی، دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی کشور مشغول فعالیت هستند.

او همچنین در کمیته‌های تخصصی متعددی از جمله مدیریت مناطق حفاظت‌شده، حفاظت از جنگل‌ها، بهره‌برداری پایدار از منابع طبیعی، پارک ملی گلستان و برنامه انسان و زیست‌کره حضور داشت. مجنونیان پس از ۳۳ سال فعالیت رسمی در سال ۱۳۸۶ بازنشسته شد، اما تا پایان عمر به تألیف، ترجمه، ویراستاری و همکاری با نشریات علمی ادامه داد.

این استاد و پژوهشگر برجسته پس از سال‌ها تحمل بیماری کلیوی، ۱۴ مرداد ۱۳۹۹ در ۶۹ سالگی در تهران درگذشت، اما آثار علمی او همچنان از مهم‌ترین منابع آموزشی و پژوهشی حوزه محیط زیست ایران به شمار می‌روند.

مهم‌ترین آثار هنریک مجنونیان

از برجسته‌ترین آثار این پژوهشگر می‌توان به مجموعه دانشنامه محیط زیست اشاره کرد که با هدف افزایش آگاهی نوجوانان و جوانان درباره طبیعت و منابع طبیعی ایران تدوین شده و تاکنون چهار جلد از آن منتشر شده است.

کتاب پارک‌ها برای زندگی نیز یکی از منابع معتبر آموزشی در رشته محیط زیست است که به مدیریت پارک‌های ملی، حفاظت از تنوع زیستی، مشارکت جوامع محلی و چالش‌های نوین حفاظت از طبیعت می‌پردازد.

اثر طرح‌ریزی پارک‌های ملی (پارکداری) از دیگر کتاب‌های شاخص اوست که نمونه‌های عملی برنامه‌ریزی برای پارک‌های ملی و مناطق حفاظت‌شده را در اختیار دانشجویان و کارشناسان قرار می‌دهد و سال‌هاست در دانشگاه‌ها تدریس می‌شود.

کتاب تالاب‌ها؛ طبقه‌بندی، حفاظت، ارزش‌ها و کارکردها نیز از منابع مهم شناخت اکوسیستم‌های تالابی است. این کتاب اهمیت تالاب‌ها، نقش آن‌ها در حفظ تنوع زیستی و ضرورت حفاظت از این زیستگاه‌های ارزشمند را تشریح می‌کند.

مجموعه کوهستان نیز به بررسی اهمیت اکوسیستم‌های کوهستانی، نقش آن‌ها در تأمین منابع آب، تنوع زیستی و توسعه پایدار اختصاص دارد و با نگاهی علمی، چالش‌های حفاظت از این زیست‌بوم‌ها را بررسی می‌کند.

میراثی که همچنان زنده است

هنریک مجنونیان با وجود محدودیت‌های دسترسی به منابع علمی در دهه‌های گذشته، توانست از طریق ارتباط با مراکز علمی بین‌المللی، تازه‌ترین دانش محیط زیست را به ایران منتقل کند. آثار او همچنان در دانشگاه‌ها تدریس می‌شوند و برای دانشجویان، پژوهشگران و مدیران حوزه محیط زیست از منابع معتبر و کاربردی به شمار می‌آیند.

دیدگاه‌ها بسته شده‌اند.