محمدرضا شفیعی کدکنی؛ از سنت ادبی تا شعر معاصرحسین چوپان؛ پایان یک عمر تلاش برای کشتی خوزستانهوشنگ مرادی کرمانی؛ راوی زندگی ساده مردم + عکسبزرگ علوی؛ نویسنده «چشم‌هایش»ابراهیم گلستان؛ میان کلمه و تصویر + عکسغلامحسین ساعدی؛ نویسنده «عزاداران بَیَل»طاهره صفارزاده؛ چهره‌ای در شعر معاصر ایرانپرویز تناولی؛ هنرمند «هیچ» + عکسستارههایی که رئال مادرید برای ساختن تیم آینده زیر نظر داردغلامحسین نامی؛ طبیعت و انتزاع + عکسایران ششم آسیا شد؛ ۱۹ طلای ارزشمند برای کاروان «فرشتگان میناب»مسعود عربشاهی؛ از اسطوره تا انتزاع + عکس
ابراهیم گلستان با نام اصلی ابراهیم تقوی شیرازی، در ۲۶ مهر ۱۳۰۱ در شیراز متولد شد. او نویسنده، مترجم و فیلم‌سازی بود که در طول بیش از هشت دهه فعالیت، در ادبیات و سینما حضوری اثرگذار داشت. گلستان سرانجام در ۲۲ اوت ۲۰۲۳، برابر با ۳۱ مرداد ۱۴۰۲، در انگلستان درگذشت.
به گزارش ویدئوخبر، گلستان پس از ورود به تهران، در دانشگاه تهران به تحصیل حقوق پرداخت، اما تحصیلات خود را به پایان نرساند. او در دهه ۱۳۲۰ فعالیت مطبوعاتی و سیاسی داشت و مدتی نیز با حزب توده همکاری کرد. پس از فاصله گرفتن از فعالیت حزبی، مسیر حرفه‌ای خود را بیشتر به سمت نویسندگی، ترجمه، عکاسی و بعدها فیلم‌سازی برد.
ترجمه آثار نویسندگانی مانند ارنست همینگوی، ویلیام فاکنر و مارک تواین و همچنین ترجمه نمایشنامه‌هایی از جورج برنارد شاو بخشی از فعالیت ادبی او بود. این ترجمه‌ها در آشنایی مخاطبان ایرانی با بخشی از ادبیات مدرن غرب نقش داشتند.
نخستین مجموعه داستان شناخته‌شده گلستان، «آذر، ماه آخر پاییز»، در سال ۱۳۲۸ منتشر شد. پس از آن مجموعه‌هایی مانند «شکار سایه»، «جوی و دیوار و تشنه» و «مد و مه» منتشر شدند. «اسرار گنج دره جنی» نیز در سال ۱۳۵۳ به صورت کتاب منتشر شد.
نثر گلستان از ویژگی‌های برجسته آثار اوست. دقت در انتخاب واژه‌ها، ریتم جمله‌ها و توجه به ساختار روایت، سبک او را از بسیاری از نویسندگان هم‌دوره‌اش متمایز می‌کرد. در داستان‌های او نیز موضوعاتی مانند مناسبات اجتماعی، تنهایی، قدرت، تغییرات جامعه و تجربه انسان معاصر حضور پررنگی دارند.
نگاه سینمایی او تنها در فیلم‌هایش دیده نمی‌شد؛ بسیاری از داستان‌های گلستان نیز از نظر توصیف، حرکت روایت و نحوه پرداخت صحنه‌ها، تصویری و دیداری هستند. همین پیوند میان ادبیات و تصویر بعدها در مسیر فیلم‌سازی او نیز ادامه پیدا کرد.
ارتباط ابراهیم گلستان با صنعت نفت یکی از نقاط مهم در مسیر ورود او به سینما بود. او پس از همکاری با کنسرسیوم نفت، ساخت فیلم‌های مستند و صنعتی را آغاز کرد. «از قطره تا دریا»، «یک آتش» و «موج، مرجان و خارا» از جمله فیلم‌هایی هستند که در این دوره ساخته شدند.
گلستان در سال ۱۳۳۶ استودیو گلستان را تأسیس کرد و فعالیت مستقل خود را در زمینه تولید فیلم گسترش داد. این استودیو بعدها به محلی برای فعالیت سینمایی و هنری تعدادی از چهره‌های شناخته‌شده آن دوره تبدیل شد.
فیلم «یک آتش» در سال ۱۳۴۰ موفق به دریافت مدال برنز جشنواره فیلم کوتاه ونیز شد. این موفقیت از نخستین جوایز بین‌المللی مهمی بود که یک فیلم ایرانی در یک جشنواره خارجی به دست آورد.
یکی از مهم‌ترین اتفاق‌های دوران فعالیت استودیو گلستان، همکاری با فروغ فرخزاد در تولید فیلم مستند «خانه سیاه است» بود. این فیلم درباره زندگی بیماران جذام در آسایشگاه باباباغی تبریز ساخته شد و بعدها به یکی از آثار مهم سینمای مستند ایران تبدیل شد.
گلستان تهیه‌کنندگی این فیلم را بر عهده داشت و فروغ فرخزاد کارگردانی آن را انجام داد. همکاری این دو در استودیو گلستان یکی از نقاط مهم تاریخ سینمای مستند ایران در دهه ۱۳۴۰ محسوب می‌شود.
ابراهیم گلستان در سال ۱۳۴۴ نخستین فیلم بلند داستانی خود، «خشت و آینه»، را ساخت. فیلم داستان راننده تاکسی‌ای را روایت می‌کند که با کودکی رهاشده روبه‌رو می‌شود و تلاش برای یافتن خانواده او، شخصیت‌ها را در موقعیت‌هایی اخلاقی و اجتماعی قرار می‌دهد.
«خشت و آینه» به دلیل ساختار روایی، میزانسن و شیوه استفاده از صدا و تصویر، یکی از تجربه‌های متفاوت سینمای ایران در آن دوره به شمار می‌رود. این فیلم بعدها در بررسی‌های مربوط به شکل‌گیری سینمای مدرن و موج نوی ایران جایگاه مهمی پیدا کرد.
«اسرار گنج دره جنی» یکی دیگر از آثار مهم گلستان است که هم در ادبیات و هم در سینما جایگاه ویژه‌ای دارد. گلستان ابتدا داستان بلند و نسخه کتاب این اثر را منتشر کرد و سپس فیلمی با همین نام ساخت.
این اثر روایتی تمثیلی و انتقادی درباره ثروت، قدرت و تغییرات اجتماعی است. گلستان در آن با استفاده از طنز و تمثیل، دگرگونی‌های جامعه ایران و پیامدهای ثروت ناگهانی و توسعه شتاب‌زده را مورد توجه قرار می‌دهد. منابع تاریخ ساخت فیلم را در اوایل دهه ۱۳۵۰ ثبت کرده‌اند و کتاب «اسرار گنج دره جنی» در سال ۱۳۵۳ منتشر شده است.
یکی از ویژگی‌های مهم کارنامه ابراهیم گلستان، ارتباط نزدیک میان ادبیات و سینماست. او در داستان‌نویسی به زبان، ریتم و تصویر توجه ویژه‌ای داشت و در فیلم‌سازی نیز از صدا، تدوین و روایت برای ایجاد ساختاری فراتر از ثبت ساده واقعیت استفاده می‌کرد.
به همین دلیل، نمی‌توان فعالیت ادبی و سینمایی او را کاملاً جدا از یکدیگر بررسی کرد. داستان‌هایش نگاه تصویری داشتند و فیلم‌هایش نیز از دقت و ساختار ادبی آثار او تأثیر می‌گرفتند.
گلستان در کنار فیلم‌های داستانی، مستندهایی مانند «تپه‌های مارلیک» و «گنجینه‌های گوهر» را نیز ساخت که از آثار شناخته‌شده کارنامه سینمایی او هستند.
ابراهیم گلستان از سال‌های پایانی دهه ۱۳۵۰ در بریتانیا زندگی کرد و بخش پایانی عمر خود را در انگلستان گذراند. با وجود دوری از ایران، نوشتن و گفت‌وگو درباره ادبیات، سینما و فرهنگ ایران را ادامه داد و در دهه‌های پایانی زندگی نیز همچنان چهره‌ای مورد توجه در فضای فرهنگی ایران بود.
او در ۲۲ اوت ۲۰۲۳، برابر با ۳۱ مرداد ۱۴۰۲، در انگلستان درگذشت.
اهمیت ابراهیم گلستان را می‌توان در تجربه هم‌زمان او در چند حوزه جست‌وجو کرد. داستان‌نویسی، ترجمه، مستندسازی و سینمای داستانی در کارنامه او به هم پیوند خوردند و از همین مسیر، زبان شخصی و متفاوتی در ادبیات و سینمای ایران شکل گرفت. آثار گلستان همچنان بخشی مهم از تاریخ ادبیات مدرن و سینمای نوگرای ایران به شمار می‌روند.
