سینمای روی زمین؛ سینمای زیر زمین! چهره واقعی مردم کدام است؟

این روزها میزان فروش گیشه سینماها و تعداد مخاطبان فیلم‌های در حال اکران به دغدغه‌ای جدی تبدیل شده چرا که برخی کارشناسان در ادامه روند نزولی سال قبل، پیش‌بینی می‌کنند که امسال هم تماشاگران سینما کمتر باشند. در این خصوص عده‌ای معتقدند باید سیاست‌های مدیریت سینما نیز بنا بر شرایط جنگی تغییر کند و راهکارهایی اندیشیده شود تا فیلم‌هایی که می‌توانند مخاطب بیشتری را به سینما بکشانند به نمایش درآیند.

به گزارش ویدئوخبر، ابوالحسن داودی، دبیر شورایعالی تهیه‌کنندگان سینمای ایران و تهیه‌کننده و کارگردان فیلم‌های «زادبوم» و همچنین سازنده «تقاطع»، «رخ دیوانه» و… که سال گذشته خبرهایی درباره تصمیم او مبنی بر ساخت یک فیلم کمدی منتشر شده بود ولی هنوز به دلایلی آن را شروع نکرده، در گفت‌وگویی درباره اوضاع فعلی سینما بیان کرد، «الان بهترین فرصت برای اکران فیلم‌هایی است که هم برای سینما و هم حاکمیت بازی برد – برد باشند.»

او در عین حال بر لزوم کم شدن فاصله بین سینمای زیرزمینی و روزمینی تاکید دارد و می‌گوید: باید تلاش کنیم خلاقیت و نکات تازه‌تری را که تماشاگران سینما نیاز دارند و از آن‌ها استقبال می‌کنند، پیدا کنیم و در ساختار و محتوای فیلم‌ها نمایش دهیم.

پرهیز از تصمیم‌های شتاب‌زده برای نجات سینما و تاکید بر روش‌های جدید و کارآمد

این فیلمساز درباره شرایط کنونی برای اکران و اینکه مسیر تولید هم به اکران گره خورده و چه راهکاری برای وضعیت این روزهای سینما باید داشت، با اشاره به اینکه تولید و اکران هر کدام مسائل و پیچیدگی‌های جداگانه خود را دارند، بیان کرد:تولید فیلم یک امر زمان‌بر است و در بهترین شرایط حداقل نزدیک به یک سال برای ساخت و به نمایش رساندن یک فیلم وقت لازم است؛ تازه اگر آنچه را که ساخته‌اید از ساختار و محتوایی برخوردار باشد که در یک سال آینده همان مخاطبی را طلب کند که برایش فیلم ساخته‌اید چرا که سرعت سیر شرایط ویژه و اتفاقاتی که با جنگ در کشور رخ داده آنقدر سریع است که حتی پیش‌بینی کردن اینکه مخاطب شما در یک ماه آینده چه مطالبه‌ای دارد، بسیار سخت شده است.

او ادامه داد: ما در شرایط جنگی، در مرحله اکران و نمایش در یک موقعیت ویژه‌ قرار داریم که مهم‌ترین ویژگی آن مسئله امنیت نمایش و تماشاگر است و اینکه دراین شرایط چقدر سالن‌های سینما می‌توانند مکان امنی باشند. شرایط پایدار، فرمول‌ها و شیوه‌های نمایشش با آنچه شرایط می‌طلبد، تفاوت‌های اساسی دارد؛ ضمن اینکه هیچکدام نمی‌دانیم این شرایط ویژه، کی عادی خواهد شد، بنابراین هر تصمیم شتاب‌زده‌ مثل اکران طولانی‌مدت یک فیلم برای نجات سینماها یا هر چیزی شبیه به این می‌تواند از آن اشتباهاتی باشد که به محض تغییر شرایط به یک مطالبه و حق برای فیلم‌هایی که پشت خط اکران مانده‌ و متضرر شده‌اند، تبدیل شود. پس به نظرم در این موقعیت‌ ویژه احتیاج است روش‌های جدید و کارآمدتری را استفاده کنیم.

دبیر شورایعالی تهیه‌کنندگان در این زمینه توضیح داد: با توجه به شرایطی فعلی و تغییر نگاهی که در جامعه رخ داده باید درباره برخی فیلم‌های درمحاق مانده تصمیم‌های جدید گرفت، چراکه وضعیت جامعه و حتی حاکمیت با گذشته بسیار متفاوت شده و شرایط جدیدی را برای حفظ وحدت در جامعه می‌طلبد. به عنوان مثال آن تصویری را که ما اخیرا به‌کرات از مردم عادی کوچه و خیابان در تلویزیون دیده‌ایم به شدت متفاوت از ارائه‌ای بود که در گذشته وجود داشت. الان تصاویر زنان با انواع مختلف پوشش در کف خیابان در تلویزیون نمایش داده می‌شود در حالی که هنوز در تولید و نمایش سینما در این مورد بحث و مشکل داریم و خیلی از فیلم‌ها فقط به‌خاطر مسئله پوشش، توقیف یا دچار سانسور زیاد شدند. با حمایتی که از جانب خود دولت می‌تواند اتفاق بیفتد، می‌شود فیلم‌های توقیفی به اکران درآیند که در نهایت یک بازی برد – برد هم برای سینما، هم برای مردم و هم برای حاکمیت خواهد بود بخصوص با شرایطی که الان پیش آمده و بر بحث اتحاد تأکید می‌شود.

محافظه‌کارانه‌ترین پیشنهاد این روزها؛ رفع توقیف فیلم‌ها و عبور از خط قرمزهای تاریخ مصرف گذشته

داودی تاکید کرد: اگر یک فکر درست با حمایت درست به جریان بیفتد، می‌تواند کمک کند تا در همین شرایط سالن‌های سینما پر شوند و بعد این چرخه کمک خواهد کرد که در مرحله تولید، امید شکل بگیرد و کسانی مثل خود من که در مرحله بررسی شروع کار هستند سریع‌تر به نتیجه برسند.

دبیر شورای عالی تهیه‌کنندگان سینما با بیان اینکه اعضای شورا و اکثریت همکاران عرصه تولید نیز براین باورند که رفع توقیف بعضی فیلم‌ها می‌تواند به بهبود شرایط اکران کمک کند، گفت:‌ نه تنها رفع توقیف فیلم‌ها، بلکه مسئله عبور کردن از برخی خط قرمزهای فرضی تاریخ مصرف گذشته نیز کمک‌کننده است و این شاید محافظه‌کارانه‌ترین پیشنهادی است که می‌توان داد، به عنوان مثال حداقل ۱۰ فیلم از گذشته داریم که مشکل‌شان فقط حجاب بوده و وقتی برای خیلی از ممانعت‌های گذشته تعریف جدیدی ارائه شده، بی‌عدالتی است که ما در سینما همچنان گرفتار باشیم؛ آن هم در شرایطی مثل الان که بود و نبود سینما در حفظ وحدت زمان جنگ بسیار اهمیت دارد و تأثیرگذار است. بنابراین اگر قرار باشد کسی این وسط مخالفتی بکند به نظر می‌رسد بیشتر طرف دشمن را گرفته تا اینکه در سمت و سوی کشور خودمان باشد.

«قاتل و وحشی» می‌تواند موج ایجاد کند

او در پاسخ به اینکه به نظرش در حال حاضر چه نوع فیلم‌هایی می‌تواند مخاطب را جذب کند و آیا باز هم فقط باید به کمدی‌ها تکیه کرد، گفت: تنوع فیلم‌ها در اکران می‌تواند بهترین گزینه باشد. صنف، موافق کثرت و تنوع موضوعات در تولید است و این به معنای قلع و قمع کردن همه فیلم‌های کمدی به این دلیل که ممکن است بین آن‌ها آثار سخیف باشد، نیست. گو اینکه در همه موضوعات امکان ساخت فیلم‌های کم ارزش و سخیف وجود دارد، در عین اینکه الان در یک اکران متنوع باید به فیلم‌هایی که اسباب سرگرمی مردم را فراهم می‌کنند نیز فرصت داد، به نظرم خیلی از فیلم‌های دیگر هم می‌توانند همراه با خود یک حرکت و جریان را به وجود آورند؛ مثلاً «قاتل و وحشی» با توجه به سابقه تصوری که از آن در بین مردم بوجود آمده و البته گشایشی که برایش حاصل شود، می‌تواند یک موج ایجاد کند و اگر حمایت مالی هم از آن شود طبعا رغبت سازندگان و سرمایه‌گذارانش را برای استفاده از این فرصت جلب می‌کند؛ فرصتی که با توجه به موقعیت‌های مشابه قبلی مثل دوران کرونا، می‌دانیم در شرایط عادی نخواهیم داشت و الان باید از این پتانسیل استفاده شود تا کمک دوجانبه‌ای هم به فیلمساز، تهیه‌کننده و سرمایه‌گذار و به کل اکران سینما باشد و هم کمک کند یک جریان وحدت ملی بر اساس نقش سینما در جامعه شکل بگیرد.

سینما در حال حاضر مثل تراپی عمل می‌کند

داودی درباره پیش‌بینی‌ها نسبت به روند کاهش مخاطب بیان کرد: خیلی طرفدار این نیستم که با علم و اطلاع از اینکه چه پیش خواهد آمد، درباره اتفاقی پیش‌بینی کنم چون گاهی شرایطی پیش می‌آید که هیچ‌کس به آن‌ها فکر نکرده است اما با این حال، این کاهش مخاطب از سال گذشته نسبت به سال‌های قبل‌تر روند صعودی‌تری پیدا کرده است. البته این واقعیت هم وجود دارد که سینما همیشه در شرایط خاص و بحرانی اگر با موضوعاتی روایت شود که بتواند توجه مخاطب را جلب کند – که قطعاً همگی هم در بخش سرگرمی و کمدی نیستند – نه تنها در ایران بلکه در همه جای دنیا بهتر کمک می‌کند. در حال حاضر سینما یک تراپی برای تماشاگرانی خواهد بود که تقریباً بدون استثناء همگی دچار نوعی ترومای عمیق شده‌اند و می‌تواند در رسیدن به آرامش و شرایط عادی جامعه کمک کند، به همین دلیل الان بیش از هر چیز باید به این فکر کنیم که تماشاگر ما در یک سال آینده چه نیازهایی دارد و ما آن نیاز را چگونه می‌توانیم از الان در فیلم‌هایمان تولید کنیم تاشش ماه یا یک سال آینده، تماشاچی بتواند آن‌ها را ببیند و راضی باشد.

دلیل به تعویق افتادن ساخت فیلم

این فیلمساز در پاسخ به اینکه چرا خودش پس از گذشت یک سال هنوز فیلمش را کلید نزده است، توضیح داد:‌ من براساس شیوه‌ کاری‌ام، اگر همین الان فیلمی را تولید کنم کمتر از یک سال آینده نمی‌توانم آن را به تماشاگر عرضه کنم و این سوال برایم مطرح است و قبلا هم مطرح بود که با این سیر بحران و تغییرات فزاینده‌ای که در جامعه ما جریان دارد – که همگی هم در نقاط حاد قرار دارند- چه باید بسازم که تماشاچی را جذب کند؟ همین سوال باعث شده که تا الان حداقل سه فیلمنامه عوض کنم به طوری که فیلمنامه آخرم با فیلمنامه اول، زمین تا آسمان فرق دارد. این سوال اگرچه هنوز هم برایم باقی است ولی مانع از این نمی‌شود که نباید فیلم بسازم، اتفاقاً معتقدم باید فیلم ساخت و بیشتر هم تلاش کرد تا برسیم به آن نقطه‌ای که امیدواریم تماشاچی هم از منظر امنیت اجتماعی و رفاه نسبی به آن برسد تا بتواند فیلم‌ها را تماشا کند.

او در بخش پایانی این گفت‌وگو با تاکید براینکه «سینمای ایران، این بازوی فرهنگی کشور با همه مضیقه‌ها، سانسورها و توقیف‌هایی که فیلمسازان با آن دست به گریبان بودند، یک هویت قابل اعتنا دارد و یک عدۀ مشخص و محدود نمی‌توانند مدعی آن باشند» افزود:ما باید تلاش کنیم خلاقیت و نکات تازه‌تری را که تماشاگران سینما نیاز دارند و از آن‌ها استقبال می‌کنند، پیدا کنیم و در ساختار و محتوای فیلم‌هایمان نمایش دهیم. ما برای اینکه چراغ سینما را روشن نگه داریم راهی جز این تغییر در راهبرد نداریم چراکه اقتصاد سینما بی‌رحم‌تر از آن است که بخواهد به یکسری محصولات کهنه و درمانده‌ای که دیگر سال‌هاست از انتظار و سلیقه تماشاگر جا مانده، فرصت دهد تا به سوددهی برسند و چراغ سینما را هم روشن نگه دارند.

داودی بیان کرد:‌ بنابراین سینما چاره‌ای جز این ندارد که سراغ زمینه‌های جدید برود که البته بخشی از آن، خارج از قاعده در سینمای زیرزمینی رخ داده است؛ منتها در آنجا هم افراط و تفریط وجود داشته به طوری که برخی از محصولاتی که ساخته شده‌اند صرفا تقلید محصولاتی است که می‌خواهند یک شبه راه موفقیت را طی کنند اما این مسیر هم در درازمدت راه به جایی نمی‌برند و ما باید فاصله سینمای زیرزمینی و روزمینی را تا جای ممکن کم کنیم تا بتوانیم از داخل آن یک سینمای زنده‌تر، قاعده‌مندتر و به‌روزتر را پیدا کنیم، آن وقت آن سینما می‌تواند به زندگی خود ادامه دهد.

برای دریافت اخبار و تماشای ویدئوهای خبری به کانال “بله” و “آپارات” ویدئوخبر بپیوندید.