چهارشنبه / ۱۵ مهر / ۱۴۰۵ Wednesday / 7 October / 2026
×
مسعود عربشاهی (۱۳۱۴–۱۳۹۸) نقاش، مجسمه‌ساز و طراح نقش‌برجسته ایرانی بود. او با الهام از هنر هخامنشی، آشوری و بابلی، عناصر تمدن‌های باستانی را با فرم‌های انتزاعی و زبان هنر مدرن درآمیخت به شیوه‌ای شخصی دست یافت. عربشاهی در دهه‌های ۱۳۳۰ و ۱۳۴۰ در دوره‌ای فعالیت می‌کرد که هنرمندان ایرانی به دنبال ایجاد زبانی مدرن و در عین حال مرتبط با فرهنگ ایران بودند. آثار او نیز در ارتباط با جریان سقاخانه بررسی شده‌اند. موزه متروپولیتن، عربشاهی و فرامرز پیلارام را از هنرمندان مرتبط با این جریان معرفی می‌کند.
مسعود عربشاهی؛ از اسطوره تا انتزاع + عکس

مسعود عربشاهی (۱۳۱۴–۱۳۹۸) نقاش، مجسمه‌ساز و طراح نقش‌برجسته ایرانی بود. او از هنرمندان مهم هنر نوگرای ایران و از چهره‌های مرتبط با جریان سقاخانه به شمار می‌رود. عربشاهی در آثارش عناصر هنر و تمدن‌های باستانی ایران و بین‌النهرین را با انتزاع، هندسه و رویکردهای مدرن ترکیب می‌کرد.

آغاز مسیر هنری

 یه گزارش ویدئوخبر، مسعود عربشاهی در سال ۱۳۱۴ در تهران متولد شد. علاقه او به هنر از دوران نوجوانی شکل گرفت و در آن دوره نزد محمود اولیا به یادگیری نقاشی پرداخت. سپس در هنرستان هنرهای زیبای پسران تهران تحصیل کرد. عربشاهی از همان سال‌های جوانی به مطالعه آثار تاریخی علاقه داشت و در موزه‌ها از اشیا و نقش‌های باستانی طراحی می‌کرد. مفرغ‌های لرستان، هنر ایلام و آثار تمدن‌های میان‌رودان از جمله منابع مورد توجه او بودند.

او بعدها تحصیلات خود را در دانشکده هنرهای تزئینی تهران ادامه داد. بر اساس رزومه‌های منتشرشده از او، عربشاهی در سال ۱۹۶۵ مدرک کارشناسی نقاشی و مجسمه‌سازی و در سال ۱۹۶۷ مدرک کارشناسی ارشد طراحی داخلی دریافت کرد.

 

هنر عربشاهی؛ از باستان تا مدرنیسم

بخش مهمی از آثار مسعود عربشاهی از هنر و تمدن‌های پیش از اسلام، به‌ویژه هنر هخامنشی، آشوری و بابلی الهام گرفته است. با این حال، او این عناصر را به شکل مستقیم بازسازی نمی‌کرد؛ بلکه آن‌ها را به فرم‌هایی تازه و انتزاعی تبدیل می‌کرد.

در برخی آثار او می‌توان نشانه‌هایی شبیه خط میخی، نقش‌برجسته‌های باستانی، نمادهای خورشیدی و پیکره‌های انسانی را دید. موزه متروپولیتن اشاره می‌کند که ترکیب این عناصر با رنگ‌های متالیک و ساختارهای لایه‌لایه، در بعضی آثار عربشاهی فضایی ایجاد کرده که هم‌زمان یادآور آثار باستانی و تصویری از آینده‌ای فناورانه است.

پیکره‌های بی‌چهره و فرم‌های هندسی آثار او نیز گاهی حالتی شبیه ماشین‌ها یا ربات‌ها پیدا می‌کنند. به همین دلیل، در آثار عربشاهی گذشته و آینده در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند.

مسعود عربشاهی و سقاخانه

عربشاهی در دهه‌های ۱۳۳۰ و ۱۳۴۰ در دوره‌ای فعالیت می‌کرد که هنرمندان ایرانی به دنبال ایجاد زبانی مدرن و در عین حال مرتبط با فرهنگ ایران بودند. آثار او نیز در ارتباط با جریان سقاخانه بررسی شده‌اند. موزه متروپولیتن، عربشاهی و فرامرز پیلارام را از هنرمندان مرتبط با این جریان معرفی می‌کند.

با این حال، زبان تصویری عربشاهی با بسیاری از برداشت‌های رایج از هنر سقاخانه تفاوت داشت. او بیشتر به سراغ تمدن‌های باستانی، نقش‌برجسته، معماری، اسطوره و فرم‌های هندسی می‌رفت و این عناصر را در قالبی انتزاعی و شخصی بازسازی می‌کرد.

از نقاشی تا نقش‌برجسته

فعالیت عربشاهی به نقاشی محدود نبود. او در زمینه مجسمه‌سازی و طراحی نقش‌برجسته‌های معماری نیز فعالیت گسترده‌ای داشت. یکی از ویژگی‌های مهم کار او، حرکت میان فضای دوبعدی نقاشی و حجم و نقش‌برجسته بود.

از جمله پروژه‌های شناخته‌شده او می‌توان به نقش‌برجسته‌های مرکز کنفرانس میدان ارگ تهران در سال ۱۹۶۹ و ساختمان اداره صنایع و معادن تهران در سال ۱۹۷۱ اشاره کرد. او بعدها در آمریکا نیز پروژه‌هایی از این دست انجام داد که از جمله آن‌ها نقش‌برجسته ساختمان California Insurance Building در سانتاروزای کالیفرنیاست.

سال‌های پایانی

مسعود عربشاهی در طول فعالیت هنری خود نمایشگاه‌های متعددی در ایران، فرانسه و آمریکا برگزار کرد و آثارش در نمایشگاه‌های مهم هنر مدرن ایران نیز به نمایش درآمد. او در سال‌های مختلف میان تهران و کالیفرنیا فعالیت داشت.

امروزه تعدادی از آثار عربشاهی در مجموعه موزه متروپولیتن نیویورک قرار دارند. این موزه از علاقه او به هنر باستانی بین‌النهرین و نمادهای تمدن‌های کهن و همچنین استفاده او از رنگ‌های نقره‌ای و طلایی در آثارش یاد کرده است.

مسعود عربشاهی در سال ۱۳۹۸ / ۲۰۱۹ در تهران درگذشت.

بیشتر از هنر و فرهنگ ایران بخوانید:

نوشته های مشابه
پرستو احمدی و عوامل «کنسرت کاروانسرا» حکم نهایی گرفتند
پس از بررسی پرونده در دادگاه تجدیدنظر

پرستو احمدی و عوامل «کنسرت کاروانسرا» حکم نهایی گرفتند

۷ شعر سیلویا پلات که باید بخوانید
اشعار مهم سیلویا پلات

۷ شعر سیلویا پلات که باید بخوانید

دیدگاه‌ها بسته شده‌اند.