یدالله رؤیایی؛ شاعرِ شعر حجمبارسلونا به رکورد منفی دفاعی خود در لیگ قهرمانان ادامه داداحمدرضا احمدی؛ شاعر تصویر و خیالمحمدرضا شفیعی کدکنی؛ از سنت ادبی تا شعر معاصرحسین چوپان؛ پایان یک عمر تلاش برای کشتی خوزستانهوشنگ مرادی کرمانی؛ راوی زندگی ساده مردم + عکسبزرگ علوی؛ نویسنده «چشمهایش»ابراهیم گلستان؛ میان کلمه و تصویر + عکسغلامحسین ساعدی؛ نویسنده «عزاداران بَیَل»طاهره صفارزاده؛ چهرهای در شعر معاصر ایرانپرویز تناولی؛ هنرمند «هیچ» + عکسستارههایی که رئال مادرید برای ساختن تیم آینده زیر نظر دارد
به گزارش ویدئوخبر، یدالله رؤیایی، شاعر و نظریه‌پرداز شعر معاصر ایران، ۱۷ اردیبهشت ۱۳۱۱ در دامغان متولد شد. او پس از مهاجرت به تهران، در دانشگاه تهران به تحصیل حقوق پرداخت و تحصیلات خود را تا مقطع دکتری حقوق بین‌الملل عمومی ادامه داد؛ اما مسیر اصلی زندگی‌اش به‌تدریج به ادبیات و شعر کشیده شد. رؤیایی از چهره‌های مهم شعر تجربه‌گرای معاصر بود و بیش از همه با شکل‌گیری و تبیین جریان «شعر حجم» شناخته می‌شود.
رؤیایی در جوانی در فعالیت‌های سیاسی نیز حضور داشت و در دهه ۱۳۳۰ چند بار بازداشت و زندانی شد. فعالیت جدی ادبی او از دهه ۱۳۴۰ گسترش یافت و نخستین مجموعه شعرش، «بر جاده‌های تهی»، در همین دوره منتشر شد.
پس از آن، مجموعه‌هایی مانند «شعرهای دریایی»، «دلتنگی‌ها» و «از دوستت دارم» منتشر شدند. شعر رؤیایی به‌تدریج از روایت مستقیم و بیان متعارف فاصله گرفت و توجه بیشتری به تصویر، ساختار، فرم و امکانات خود زبان نشان داد.
رؤیایی در میانه دهه ۱۳۴۰ همراه با احمد شاملو هفته‌نامه ادبی «بارو» را راه‌اندازی کرد. نام این نشریه از ترکیب تخلص‌های این دو شاعر، «بامداد» و «رؤیا»، شکل گرفته بود.
او همچنین در فعالیت‌های نشر و مطبوعات ادبی آن دوره حضور داشت و در شکل‌گیری جریان‌هایی که به دنبال تجربه‌های تازه در شعر و هنر بودند، مشارکت کرد. این فعالیت‌ها جایگاه رؤیایی را از یک شاعر صرف فراتر برد و او را به یکی از چهره‌های فعال فضای ادبی پیشرو دهه ۱۳۴۰ تبدیل کرد.
نام یدالله رؤیایی بیش از هر چیز با شعر حجم گره خورده است. در اواخر دهه ۱۳۴۰، او همراه با گروهی از شاعران و نویسندگان، بیانیه‌ای با عنوان «بیانیه حجم‌گرایی» منتشر کرد و مبانی این جریان را توضیح داد.
در شعر حجم، شعر قرار نیست تنها وسیله‌ای برای انتقال یک پیام یا روایت باشد. رابطه میان واژه‌ها، تصاویر، فضاها و ساختار کلی شعر نیز در شکل‌گیری تجربه شاعرانه اهمیت پیدا می‌کند. از این منظر، معنا الزاماً به شکل مستقیم و یک‌لایه به مخاطب منتقل نمی‌شود و شعر می‌تواند مجموعه‌ای از تداعی‌ها و ارتباط‌های چندلایه باشد.
رؤیایی در آثار خود تلاش کرد امکانات زبان را گسترش دهد و از رابطه‌های معمول میان واژه‌ها فاصله بگیرد. به همین دلیل، شعرهای او گاهی فشرده، تصویری و پیچیده‌اند و مخاطب برای کشف روابط میان عناصر شعر، به خوانشی فعال نیاز دارد.
«شعرهای دریایی» یکی از مجموعه‌های مهم رؤیایی است که توجه او به تصویر، فضا و تجربه حسی را نشان می‌دهد. در ادامه، آثاری مانند «لبریخته‌ها»، «هفتاد سنگ قبر»، «منِ گذشته: امضا» و «در جستجوی آن لغت تنها» منتشر شدند و مسیر تجربه‌گرایی زبانی او را ادامه دادند.
در شعر رؤیایی، عشق، بدن، مرگ، عرفان و تجربه‌های حسی در زبانی متفاوت از شعر روایی و عاطفی رایج بازتاب پیدا می‌کنند. او بیش از آنکه به دنبال روایت یک اتفاق باشد، می‌کوشد تجربه‌ای زبانی و حسی برای مخاطب ایجاد کند.
رؤیایی در کنار سرودن شعر، بخش مهمی از فعالیت خود را به تأمل درباره ماهیت شعر اختصاص داد. کتاب‌هایی مانند «هلاک عقل به وقت اندیشیدن»، «از سکوی سرخ» و «عبارت از چیست؟» نشان‌دهنده همین وجه نظری کارنامه او هستند.
در این نوشته‌ها، او درباره زبان، فرم، ساختار و چیستی شعر بحث کرد و به تبیین دیدگاه‌های خود درباره شعر حجم پرداخت. به همین دلیل، جایگاه او در شعر معاصر تنها به مجموعه‌های شعری محدود نمی‌شود و نوشته‌های نظری او نیز در بحث‌های مربوط به شعر تجربه‌گرا اهمیت دارند.
رؤیایی نخستین بار در سال ۱۳۴۷ به پاریس رفت و در سال‌های بعد نیز میان ایران و فرانسه رفت‌وآمد داشت. از سال ۱۳۵۸ زندگی او در فرانسه ادامه یافت و پاریس تا پایان عمر محل زندگی او بود.
در این دوره نیز فعالیت ادبی خود را ادامه داد و برخی آثارش به زبان فرانسه ترجمه شدند. حضور طولانی‌مدت او در فرانسه، ارتباطش با فضای ادبی خارج از ایران را نیز گسترش داد؛ با این حال، بخش اصلی فعالیت شعری و نظری او همچنان حول زبان و شعر فارسی شکل گرفت.
یدالله رؤیایی ۲۳ شهریور ۱۴۰۱ در پاریس درگذشت. او در طول زندگی ادبی خود تلاش کرد شعر را از بیان مستقیم، روایت خطی و کاربرد معمول زبان دور کند و امکانات تازه‌ای برای رابطه میان واژه، تصویر، فضا و معنا بیابد.
اهمیت رؤیایی در شعر معاصر ایران بیش از همه به شعر حجم و تجربه‌گرایی زبانی بازمی‌گردد. او شاعری بود که نه‌تنها شعر سرود، بلکه درباره چگونگی شکل‌گیری شعر و نسبت زبان با معنا نیز اندیشید. از این منظر، میراث او بخشی از تاریخ تلاش‌های شعر معاصر ایران برای کشف شکل‌های تازه بیان شاعرانه است.
